Một hệ thống vệ sinh công cộng sạch, bao giờ?

(TBKTSG) - Trẻ đi học thì nhịn bài tiết vì nhà vệ sinh ở trường quá bẩn. Trong bệnh viện, nơi dễ lây nhiễm chéo nhất là nhà vệ sinh. Nhiều góc phố chi chít hàng chữ “cấm đái bậy” mà nhiều người vẫn vô tư úp mặt vào. Ở xứ mình nhà vệ sinh công cộng vừa thiếu lại vừa bẩn.

Ngày đăng: 03-01-2017

469 lượt xem

Nhà vệ sinh công cộng có cửa mở thẳng ra khu vực đi lại và người khuyết tật, già yếu không thể tiếp cận sử dụng.

Qua phân tích thực trạng nhà vệ sinh công cộng tại TPHCM, Bình Dương, Đà Nẵng, ông Nguyễn Xuân Sáng, người đang đeo đuổi một dự án lắp đặt nhà vệ sinh công cộng ở TPHCM, nhận xét ba nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng nhà vệ sinh công cộng bẩn. Một là kiến trúc lạc hậu, cửa mở thẳng ra đường, vách tường bít bùng không thoáng khí, dùng bồn cầu thấp, máng tiểu khơi tự do bốc mùi...

Hai là không có thiết bị tự động, nhiều người ngại bẩn tay không dám sờ vào nút dội xả, làm cho nhà vệ sinh bẩn. Việc không có thiết bị tự động cũng làm tốn nước. Một nghiên cứu từ hãng Betco (Mỹ) cho thấy, thiết bị dội nước tự động giúp tiết kiệm tiền nước so với với thiết bị dội nước thông thường từ 200-600 đô la Mỹ cho một bồn tiểu đặt ở nơi công cộng như nhà ga trong một năm.

Ba là hầu hết nhân viên phục vụ nhà vệ sinh công cộng hiện nay là những người lao động phổ thông, không qua trường lớp đào tạo kiến thức và nghiệp vụ, không dọn dẹp đúng cách, đúng giờ, không có những trang thiết bị hợp lý để làm việc.

Những người làm việc cho các nhà vệ sinh công cộng cũng phải được đào tạo bài bản, liệu có phải là đòi hỏi quá đáng không? Không đâu. Thống kê mới nhất của World Toilet Organization - Tổ chức nhà vệ sinh thế giới (WTO) cho thấy mỗi năm trên thế giới có 700.000 trẻ em chết do bệnh tiêu chảy nhiễm khuẩn từ nhà vệ sinh bẩn, 1 đồng chi cho nhà vệ sinh sạch tự động đem lại lợi ích 8 đồng tiết kiệm do không bệnh tật, thuốc men, do không ảnh hưởng đến năng suất lao động của những người thân...

WTO được thành lập năm 2001 bởi doanh nhân Jack Sim người Singapore. Giờ WTO có 151 thành viên ở 53 quốc gia, hàng năm tổ chức các sự kiện World Toilet Summit (họp thượng đỉnh) và World Toilet Expo and Forum (hội chợ và diễn đàn).

Ngày thành lập WTO 19-11 hàng năm được lấy làm ngày toilet thế giới (World Toilet Day) được Liên hiệp quốc công nhận là ngày quốc tế chính thức từ năm 2013. WTO còn có một cơ sở đào tạo chính thức là trường cao đẳng World Toilet College ở Singapore để nghiên cứu và đào tạo tất cả những gì liên quan đến toilet công cộng, từ kiến trúc, vận hành, bảo trì...

WTO đã đề xuất các nước thay đổi tỷ lệ số đơn vị phòng vệ sinh nữ và nam từ 1:1 thành 5:3. Ví dụ cứ 5 bồn cầu cho nữ thì 3 bồn cầu cho nam, ở các điểm công cộng, dựa trên cơ sở nữ dùng nhiều và lâu hơn nam, và còn phải dùng cho con nhỏ.

Hiệp hội nhà vệ sinh Mỹ quy định cụ thể về số lượng bàn cầu ở các cơ sở kinh doanh và công cộng, ví dụ trong các nhà hàng thì 1 bồn cầu cho 75 khách nam và 1 cho 75 khách nữ, tỷ lệ này ở nhà hát, bảo tàng là 1/125 nam và 1/65 nữ, trong khi đó ở nhà thờ là 1/150 nam và 1/75 nữ...

Năm ngoái, hơn 2.000 bạn trẻ tại tỉnh Bình Dương đã tham gia “Cuộc chạy khẩn cấp 2015” nhằm hưởng ứng World Toilet Day. Ông Nguyễn Xuân Sáng hiện cũng đang tích cực vận động để thành lập Hiệp hội nhà vệ sinh công cộng Việt Nam. Hiệp hội với sự hỗ trợ của World Toilet College sẽ liên kết với trường Đại học Nguyễn Tất Thành tổ chức các khóa học ngắn hạn dành cho đội ngũ nhân viên trực tiếp quản lý nhà vệ sinh công cộng.

Để cải thiện nhà vệ sinh công cộng, ông Sáng đưa ra một số đề xuất. Thứ nhất, nước ta rất cần có bộ tiêu chuẩn Việt Nam cho nhà vệ sinh công cộng. Các tiêu chuẩn mà Bộ Xây dựng ban hành trong thiết kế trường mầm non, tiểu học, trung học có nhắc tới quy cách thiết kế nhà vệ sinh, nhưng sơ sài. Năm 2012, Tổng cục Du lịch ra quyết định 225/QĐ-TCDL “Ban hành quy định tạm thời về tiêu chuẩn nhà vệ sinh công cộng phục vụ khách du lịch và kế hoạch triển khai” cũng rất sơ sài, chỉ hai trang giấy, đúng theo tính chất “tạm thời” của nó.

Trong khi đó bộ Tiêu chuẩn nhà vệ sinh công cộng của ASEAN (APTS) ban hành năm 2012 dày hơn 100 trang được xây dựng rất kỹ, bao trùm các vấn đề liên quan. Chúng ta có thể tham khảo tài liệu này để xây dựng một bộ tiêu chuẩn về nhà vệ sinh công cộng cho Việt Nam. Có bộ tiêu chuẩn thì mới có thể giải quyết ba nguyên nhân khiến nhà vệ sinh công cộng bẩn như đã đề cập ở trên.

Thứ hai là xin cơ chế đặc thù cho năm loại hình nhà vệ sinh công cộng tiêu biểu ở bến xe, bệnh viện, trường học, công viên, dọc tuyến phố theo nguyên tắc miễn phí sử dụng bằng các hình thức xã hội hóa. Chẳng hạn ở bến xe để có thể hoàn lại chi phí xây dựng, vận hành cho nhà đầu tư, nên chăng thu tiền vệ sinh trên mỗi đầu xe xuất bến?

Thứ ba là thành lập Hiệp hội Nhà vệ sinh công cộng Việt Nam để tập hợp các công ty, cá nhân chung tay làm và thay mặt Nhà nước giám sát các hoạt động ở lĩnh vực này. Trong tiêu chuẩn APTS có bốn tiêu chí kiểm định nhà vệ sinh công cộng: độ sạch, độ an toàn, tiện nghi-thiết bị, thiết kế-hệ thống quản lý môi trường. Các tiêu chí này được chia thành 82 yêu cầu, theo định kỳ, ví dụ như ở Singapore, hiệp hội vệ sinh nước này đi kiểm định, thưởng 3-4-5 sao cho những nhà vệ sinh làm tốt, phạt tiền, đình chỉ hoạt động, chấm dứt hợp đồng với chủ khai thác dịch vụ nếu nhà vệ sinh làm không tốt.

Và cuối cùng là làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức của người sử dụng. 

 

(Đinh Hiệp, TBKTSG)


CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG TIÊN PHONG
TIENPHONGTECH JSC.
 

Địa chỉ: 116-118 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 6, Quận 3, Tp.HCM
Hotline: 0938 547851
Email: tienphongtech.com@gmail.com